Oryginalny fotel Chierowskiego, czyli model 366, rozpoznasz przede wszystkim po stelażu z litego drewna bukowego, nogach ułożonych w charakterystyczne „nożyce” oraz trzech symetrycznych guzikach na oparciu. Sam wygląd nie zawsze wystarczy, dlatego przy zakupie sprawdź także spód siedziska, proporcje mebla i zachowane oznaczenia fabryczne.
Jak rozpoznać fotel 366?
Model zaprojektowany przez Józefa Chierowskiego jest często nazywany po prostu „Chierowskim” albo „Chierkiem”. Jego popularność sprawiła jednak, że nazwą tą bywają określane także inne fotele z epoki PRL oraz współczesne meble jedynie inspirowane oryginałem.
Najważniejsze cechy konstrukcyjne tworzą swoisty kod rozpoznawczy fotela 366:
- Lite drewno bukowe – oryginalny stelaż najczęściej wykonano z drewna bukowego. Wykończenie mogło być bezbarwne albo czarne, dlatego sam kolor nie przesądza o autentyczności.
- Nogi typu „nożyce” – przednie i tylne elementy stelaża tworzą charakterystyczny układ, a krótkie podłokietniki płynnie przechodzą w nogi. Konstrukcja jest lekka wizualnie, lecz stabilna.
- Trzy guziki na oparciu – guziki są ułożone symetrycznie i tworzą typowe pikowanie. To jeden z najbardziej czytelnych znaków modelu 366.
- Lekko odchylone oparcie i kompaktowe proporcje – fotel ma około 83 cm wysokości, 62 cm szerokości, 67 cm głębokości, a wysokość siedziska wynosi około 42 cm. Wymiary poszczególnych egzemplarzy mogą się nieznacznie różnić.
Tapicerka nie jest pewnym wyznacznikiem wieku fotela. W oryginalnej produkcji stosowano zarówno gładkie, stonowane tkaniny, jak i późniejsze materiały wzorzyste czy imitujące skórę. Fotel po renowacji może mieć więc obicie zupełnie inne niż pierwotne.
Fotel Chierowskiego a Zajączek i Lisek
Najczęściej mylony z modelem 366 jest Zajączek. Oba fotele pochodzą z tego samego okresu i mają drewniane stelaże, ale różnią się detalami podłokietników oraz nóg. Lisek również bywa brany za Chierowskiego, zwłaszcza po zmianie tapicerki.
| Model | Podłokietniki | Nogi | Charakterystyka |
|---|---|---|---|
| Fotel 366 | Krótkie, płynnie połączone z elementami stelaża | Układ „nożycowy”, z charakterystycznym przejściem podłokietników w nogi | Trzy symetryczne guziki na oparciu i lekko odchylona sylwetka |
| Zajączek | Trójkątne, wydłużone, przypominające uszy | Szeroko rozstawione, o innej geometrii niż w modelu 366 | Nr 300-177, lekka forma i wyraźnie zaznaczone „uszy” podłokietników |
| Lisek | Zwężane, delikatniejsze w formie | Toczone, smukłe i mniej charakterystyczne niż w modelu 366 | Model nr 300-190, projekt Henryka Lisa, o oddzielnie opracowanej konstrukcji siedziska i oparcia |
Jak sprawdzić fotel przed zakupem?
Zdjęcia tapicerki i ogólny kształt mogą wprowadzać w błąd. Oględziny najlepiej przeprowadzić w kilku etapach:
- Obejrzyj stelaż od spodu – sprawdź, czy elementy są wykonane z litego drewna, jak łączą się nogi i czy nie widać śladów przypadkowej przeróbki.
- Poszukaj pieczątki lub naklejki – oznaczenia fabryczne znajdowały się najczęściej pod siedziskiem albo na spodniej części konstrukcji. Mogły jednak odpaść podczas wieloletniego użytkowania lub renowacji.
- Porównaj geometrię nóg i podłokietników – to ważniejsze niż kolor drewna czy rodzaj materiału. W modelu 366 podłokietniki są zintegrowane z charakterystycznym układem „nożyc”.
- Sprawdź oparcie – trzy guziki powinny być rozmieszczone symetrycznie. Ich brak nie musi oznaczać kopii, ponieważ tapicer mógł zmienić pikowanie, ale wymaga dokładniejszej oceny pozostałych cech.
- Oceń stan konstrukcji – pęknięcia, luzy i wymienione elementy nie wykluczają autentyczności, wpływają jednak na wartość i koszt renowacji.
Wśród zakładów, które produkowały fotele 366, wymienia się między innymi Dolnośląskie Fabryki Mebli w Świebodzicach, Głuchołaskie Fabryki Mebli, Olsztyńskie Fabryki Mebli oraz Świdnicki Ośrodek Przemysłu Meblarskiego. Zachowana sygnatura może pomóc w identyfikacji, ale jej brak nie przekreśla oryginalności. Fotele były produkowane seryjnie przez różne zakłady, więc szczegóły wykonania mogły się różnić.
Uwaga na reedycje. Firma 366 Concept produkuje licencjonowane wznowienia modelu 366. Taki fotel jest legalną reedycją projektu, ale nie jest oryginalnym meblem z epoki PRL. Współczesne egzemplarze mogą różnić się wymiarami, oznaczeniami, sposobem wykonania i zastosowanymi materiałami. Z kolei mebel bez licencji, jedynie inspirowany sylwetką 366, należy traktować jako kopię lub model podobny.
Co zrobić, gdy identyfikacja nadal budzi wątpliwości?
Najwięcej problemów sprawiają fotele po kilku zmianach tapicerki, z przemalowanym drewnem albo wymienionymi podłokietnikami. W takiej sytuacji warto sfotografować cały mebel, zbliżenia nóg, połączenia stelaża, spód siedziska i ewentualne oznaczenia. Renowator lub rzeczoznawca mebli może wtedy ocenić model dokładniej niż na podstawie samego frontu.
Autentyczność fotela 366 ma znaczenie nie tylko kolekcjonerskie. Oryginalny stelaż pokazuje jakość i sposób wykonania mebla, a jego stan techniczny wpływa na realną wartość bardziej niż modny kolor tapicerki. Gdy konstrukcja pasuje do modelu, a zachowana sygnatura potwierdza pochodzenie, można z większą pewnością mówić o oryginalnym fotelu Chierowskiego.
